Pojęcia literackie: matura ustna 2026
28 kluczowych terminów, które komisja lubi sprawdzać na ustnej: od tragizmu i ironii romantycznej po mesjanizm i katharsis. Każde pojęcie ma definicję, pochodzenie, przykłady z kanonu i pytania jawne, w których bywa pytane.
Kategorie estetyczne
Tragizm
1Konflikt wartości bez dobrego wyjścia
OtwórzKomizm
Od farsy Moliera po groteskę Mrożka
OtwórzGroteska
1Deformacja rzeczywistości — świat-koszmar
OtwórzAbsurd
3Egzystencjalna bezsensowność świata
OtwórzIronia romantyczna
2Autor wyższy od swojego dzieła
OtwórzDekadentyzm
3Schyłek wieku, znużenie, niewiara w sens
OtwórzVanitas
2Marność i ulotność wszystkiego, co ludzkie
Otwórz
Figury i środki
Typy bohaterów
Gatunki literackie
Epopeja
Wielki poemat narodu
OtwórzTragedia antyczna
Trzy jedności i los jako silniejszy od człowieka
OtwórzPowieść rozwojowa (Bildungsroman)
Dorastanie jako temat literacki
OtwórzDramat romantyczny
Bunt przeciw klasycznym regułom — polski wariant
OtwórzReportaż literacki
2Literatura faktu — świadek i pisarz
Otwórz
Idee i koncepcje
Mesjanizm (polski)
2Polska — „Chrystus narodów"
OtwórzWinkelriedyzm
Polska Winkelriedem narodów — czyn zamiast cierpienia
OtwórzMartyrologia
Literacki obraz męczeństwa narodu
OtwórzPrometeizm
Bunt wobec Boga dla dobra ludzkości
OtwórzKatharsis
Oczyszczenie widza przez litość i trwogę
OtwórzMimesis (naśladownictwo)
1Literatura jako odbicie rzeczywistości
OtwórzSacrum
Sfera świętości — to, co oddzielone od codzienności
OtwórzProfanum
Sfera świecka — codzienność, doczesność, materia
OtwórzOportunizm
Wygoda zamiast zasad — postawa „pod wiatr"
Otwórz