Tematy wypracowań z matury z polskiego 2023–2026

1. Temat 1.

   Co sprawia, że człowiek poświęca się dla drugiego człowieka?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Przeszłość jako inspiracja do działania.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

Tego arkusza nie rozwiążesz jeszcze online. Tematy są kompletne.

1. Temat 1.

   Poczucie odpowiedzialności a postępowanie człowieka.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Co pomaga człowiekowi w osiągnięciu celu?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Kiedy dla człowieka jest ważne, jak postrzegają go inni?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Decyzja jednostki a życie społeczności.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Prawda jako wyzwanie dla człowieka.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

Tego arkusza nie rozwiążesz jeszcze online. Tematy są kompletne.

1. Temat 1.

   Konwencja nadrealistyczna w utworze literackim a założenia programowe epoki literackiej.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.Lektura w temacie: Szewcy

   Sposoby kreowania zbiorowości jako bohatera literackiego i funkcje takiej kreacji w tworzeniu znaczeń danego utworu.

   W pracy odwołaj się do:

   • Szewców Stanisława Ignacego Witkiewicza
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.

1. Temat 1.Lektura w temacie: Mistrz i Małgorzata

   Tak łatwo i tak bardzo przyzwyczajamy się do tego, co stale słyszymy lub oglądamy, że nieraz dopiero groteskowe udziwnienie rzeczywistości otwiera nam oczy.

   Kreowanie świata przedstawionego za pomocą groteski i funkcja tego zabiegu w danym utworze literackim. Punktem wyjścia do rozważań uczyń powyższy cytat.

   W pracy odwołaj się do:

   • Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.

   Demitologizacja jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.

1. Temat 1.

   Co sprawia, że człowiekowi łatwiej jest mierzyć się z życiowymi problemami?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Człowiek wobec upływu czasu i wobec śmierci.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Relacje międzypokoleniowe w życiu jednostki i społeczności.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Poszukiwanie szczęścia a poczucie spełnienia.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.Lektura w temacie: Kordian

   Realia historyczne w kreacji świata przedstawionego w utworze literackim i ich funkcje w tworzeniu znaczeń tego utworu.

   W pracy odwołaj się do:

   • Kordiana Juliusza Słowackiego
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.

   Starożytną tragedię Losu […] przeciwstawiano nowożytnej tragedii chrześcijańskiej, odrzucającej fatalistyczną koncepcję człowieka i ujmującej tragizm jako „chętną ofiarę konieczności, która ma możliwość wyboru losu i sama decyduje o swojej moralnej godności”.

   W jaki sposób w literaturze przedstawiany jest konflikt tragiczny i jaką funkcję w danym utworze literackim pełni taki sposób ukazania tragizmu? Punktem wyjścia do rozważań uczyń powyższy cytat.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.

1. Temat 1.Lektura w temacie: Antygona w Nowym Jorku

   Każdy tekst słowny sytuuje się w polu innych tekstów, naśladując je, przekształcając.

   Na czym mogą polegać relacje między tekstami i jakie mogą być funkcje tych relacji w danym utworze literackim? Punktem wyjścia do rozważań uczyń powyższy cytat.

   W pracy odwołaj się do:

   • Antygony w Nowym Jorku Janusza Głowackiego
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.

   Konwencja oniryczna jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innych utworów literackich
   • wybranego kontekstu.

1. Temat 1.

   Różne postawy wyrażające miłość do ojczyzny.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Co sprawia, że człowiek nie może w pełni decydować o własnym losie?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Co motywuje człowieka do przemiany wewnętrznej?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Człowiek w poszukiwaniu prawdy o sobie i o świecie, w którym żyje.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Jaki wpływ na człowieka ma otaczająca go przestrzeń?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Postawa zaangażowania w sprawę jako próba zmiany rzeczywistości.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Bunt i jego konsekwencje dla człowieka.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Jak relacja z drugą osobą kształtuje człowieka?

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Aluzja literacka i jej rola w utworze literackim.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.

   Głos pokolenia literackiego i różne sposoby wyrażania tego głosu w utworach literackich.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.

1. Temat 1.

   Synkretyzm w literaturze i jego rola w utworach literackich.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.Lektura w temacie: Sklepy cynamonowe

   Jak w utworach literackich kreowana jest przestrzeń i jaka jest funkcja takiej kreacji w danym utworze?

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranego opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe Brunona Schulza
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.

1. Temat 1.

   Niebezpieczeństwo idealizowania rzeczywistości.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Wierność tradycji a szukanie nowych dróg – różne postawy życiowe.

   W pracy odwołaj się do:

   • lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Autentyczność i udawanie w relacjach międzyludzkich.

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Wolność – dar, ale również odpowiedzialność.

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Wybór postawy życiowej a skuteczność w realizacji celu.

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Marzenia o lepszym świecie a zderzenie z rzeczywistością.

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.

   Człowiek – istota pełna sprzeczności.

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.
2. Temat 2.

   Co sprawia, że człowiek staje się dla drugiego człowieka bohaterem?

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej – utworu epickiego albo dramatycznego
   • innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki
   • wybranych kontekstów.

1. Temat 1.Lektura w temacie: Lalka

   Rozważ, jak założenia programowe epoki wpływają na sposób kreowania świata przedstawionego w utworze literackim.

   W pracy odwołaj się do:

   • Lalki Bolesława Prusa
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.

   Zauważmy […], że gatunek jest […] jednostką semantyczną – na przykład, gdy sięgamy po treny, wiemy, że ich treścią będzie opłakiwanie zmarłej osoby, a gdy po hymn, że będzie to rodzaj wzniosłej pieśni (a przynajmniej, że do takiego podstawowego sensu będą się odnosić). Wskazówki genologiczne¹ są bowiem zarazem swego rodzaju instrukcją czytania, sugestią odbioru.

   ¹ Genologia – dział teorii literatury badający rodzaje, gatunki i odmiany literackie w powiązaniu ze zjawiskami historycznoliterackimi.

   Rozważ, jakie znaczenie dla wymowy utworu literackiego ma gatunek literacki, w którym ten utwór został napisany. Punktem wyjścia do rozważań uczyń fragment tekstu Doroty Korwin-Piotrowskiej.

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.

1. Temat 1.

   Realizm i fantastyka. Rozważ, jaką funkcję pełni przenikanie się konwencji realistycznej i konwencji fantastycznej w tym samym utworze literackim.

   W pracy odwołaj się do:

   • wybranej lektury obowiązkowej
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.
2. Temat 2.Lektura w temacie: Mała Apokalipsa

   Doceniamy wielkość dokonań starożytnych intelektualistów i twórców, naśladujemy ich dzieła […], ale starożytnych nie przerośliśmy, przetwarzamy tylko to, co przekazała nam tradycja.

   Rozważ sposoby nawiązywania do tradycji antycznej i biblijnej w literaturze oraz funkcje tych nawiązań. Punktem wyjścia do rozważań uczyń fragment tekstu Marii Wichowej.

   W pracy odwołaj się do:

   • Małej Apokalipsy Tadeusza Konwickiego
   • innych utworów literackich z dwóch różnych epok
   • wybranego kontekstu.