Matura podstawowa z języka polskiego

Zadanie 1

Na podstawie tekstu Jana Parandowskiego wyjaśnij, na czym polega **wada słowa pisanego**.

Zadanie 2.1

Na podstawie tekstu Davida Diringera sformułuj **argument** potwierdzający myśl: *pismo nadaje wiedzy ludzkiej trwałość*.

Zadanie 2.2

Czy myśl, że *pismo nadaje wiedzy ludzkiej trwałość*, znajduje potwierdzenie w tekście Jana Parandowskiego? Uzasadnij odpowiedź.

Zadanie 3

David Diringer oraz Jan Parandowski w swoich tekstach odnoszą się do kultury Chin. Rozstrzygnij, czy te odniesienia pełnią taką samą funkcję w argumentacji przedstawionej w każdym z tekstów. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.

Zadanie 4

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Davida Diringera oraz do tekstu Jana Parandowskiego. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F, jeśli jest fałszywe.

Zadanie 5

Na podstawie obu tekstów napisz **notatkę syntetyzującą** na temat: *znaczenie słowa pisanego dla kultury*. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. W ocenie wypowiedzi brana jest pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Zadanie 6

Czy Jan Kochanowski w *Pieśni XII* rozumie rolę cnoty w życiu człowieka tak, jak określił tę rolę Lucjusz Anneusz Seneka w zacytowanym fragmencie tekstu *O życiu szczęśliwym*? W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj **dwa argumenty**, każdy w odniesieniu do obu tekstów.

Zadanie 7

Podaj **dwie różnice** w kreacji postaci Matki Boskiej w tekście 1. i w tekście 2.

Zadanie 8.1

Spośród podanych stwierdzeń A–D wybierz i zaznacz to, które jest morałem bajki *Niedźwiedź i liszka*.

Zadanie 8.2

Które zwierzę w bajce *Niedźwiedź i liszka* zostało ukazane w sposób **alegoryczny**? Uzasadnij odpowiedź.

Zadanie 9.1

Zinterpretuj obraz na znaczku Poczty Polskiej (motywy m.in. krzyża i płonących świec) w kontekście problematyki *Dziadów* cz. III Adama Mickiewicza. W odpowiedzi uwzględnij **dwa elementy graficzne** widoczne na tym obrazie.

Zadanie 9.2

Na znaczku zamieszczono cytat z *Dziadów* cz. III: *Nazywam się Milijon*. Te słowa wypowiada Konrad. **Do kogo i w jakim celu** zwraca się Konrad w przytoczonym fragmencie *Dziadów* cz. III Adama Mickiewicza?

Zadanie 10

W ramce podano tytuły trzech lektur obowiązkowych: ***Kordian***, ***Potop***, ***Wesele***. W której z nich występuje topos oblężonej twierdzy? Wpisz właściwy tytuł i uzasadnij odpowiedź. W uzasadnieniu odwołaj się do sytuacji potwierdzającej jednocześnie znaczenie **dosłowne** i **przenośne** wyrazu *twierdza* w tej lekturze.

Zadanie 11

Czy podany fragment wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera wpisuje się w **nastrój końca XIX wieku**? Uzasadnij odpowiedź.

Zadanie 12

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do przytoczonego wiersza Tadeusza Peipera *Ulica* oraz do obrazu Pawła Jarodzkiego *Kameleon*. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F, jeśli jest fałszywe.

Zadanie 13

Na podstawie podanego fragmentu *Dżumy* lub całej powieści Alberta Camusa wyjaśnij sens sformułowania użytego przez ojca Paneloux: *znaleźliśmy się w ciemnościach dżumy*.

Zadanie 14

Jak Marek Edelman oceniał **szanse na zwycięstwo** powstańców w getcie warszawskim? Uzasadnij odpowiedź na podstawie podanego fragmentu *Zdążyć przed Panem Bogiem* lub całego reportażu Hanny Krall.

Zadanie 15

**Temat 1.** *Niebezpieczeństwo idealizowania rzeczywistości.* W pracy odwołaj się do: - lektury obowiązkowej, wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu egzaminacyjnym, - innego utworu literackiego (może to być również utwór poetycki), - wybranych kontekstów. **Temat 2.** *Wierność tradycji a szukanie nowych dróg, różne postawy życiowe.* W pracy odwołaj się do: - lektury obowiązkowej, wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu egzaminacyjnym, - innego utworu literackiego (może to być również utwór poetycki), - wybranych kontekstów.