William Szekspir
Angielski dramaturg renesansu, autor „Makbeta" i „Hamleta"
Biografia
William Szekspir to najsłynniejszy dramaturg w historii literatury światowej — autor 39 sztuk i 154 sonetów, który ukształtował nowoczesny dramat europejski. Urodził się w Stratford-upon-Avon jako syn rękawicznika. Niewiele wiemy o jego biografii — w 1592 r. pojawia się jako aktor i dramatopisarz w Londynie. Pisał dla teatru The Globe, którego był współwłaścicielem. Jego twórczość dzieli się na okresy: komedie i kroniki historyczne (lata 90. XVI w.), wielkie tragedie („Hamlet", „Otello", „Król Lear", „Makbet" — 1600–1606) i tragikomedie późne („Burza"). Pisał wierszem białym (blank verse). Zmarł w rodzinnym Stratfordzie. „Makbet" (1606) — jego najkrótsza tragedia, oparta na kronikach szkockich — jest jednym z najgłębszych studiów ambicji, władzy i sumienia w literaturze światowej.
Cechy stylu i tematyka
- Bohater tragiczny rozdarty wewnętrznie — Hamlet, Makbet, Lear, Otello
- Wielkie monologi — psychika bohatera otwierana przed widzem („Być albo nie być")
- Świat jako teatr — meta-teatralność („cały świat jest sceną")
- Władza, ambicja, sumienie — Makbet jako studium upadku duszy
- Wpływ kobiet na decyzje mężczyzn — Lady Makbet, Gertruda, Lady Anna
- Wiersz biały (jambic pentameter) — rytm bliski mowie naturalnej, ale wyniesiony
Najważniejsze dzieła
- Romeo i Julia (1597)
- Hamlet (1600)
- Otello (1604)
- Król Lear (1606)
- Makbet (1606)
- Burza (1611)
Wpływ i znaczenie
Szekspir jest fundamentem nowoczesnego dramatu — bez niego nie byłoby Czechowa, Ibsena, Becketta, Pintera. Jego sztuki wystawiane są w każdym sezonie teatralnym na świecie, były podstawą setek adaptacji filmowych. W Polsce tłumaczyli go Stanisław Barańczak, Józef Paszkowski, Maciej Słomczyński — każde tłumaczenie to osobne dzieło literackie.
Dlaczego ten autor jest ważny na maturze
Szekspir na maturze 2026 to trzy pytania jawne z „Makbeta" (pyt. 27–29). Komisja oczekuje, że uczeń ROZUMIE Makbeta jako tragedię ambicji — bohatera, którego niszczy własne pragnienie władzy. Najczęstsze tematy: ambicja prowadząca do upadku (pyt. 27 → Wokulski, Konrad, Raskolnikow), wina i wyrzuty sumienia (pyt. 28 → Dziady II, Zbrodnia i kara), wpływ kobiety (pyt. 29 → Lady Makbet jako ikona). „Makbet" — KONTEKST do każdego pytania o władzę, sumienie i tragiczność.
Motywy w twórczości tego autora
Pojęcia związane z dziełami autora
Lektury z kanonu matury 2026 (1)
Pytania jawne z dzieł tego autora (3)
Ćwicz z AI — wylosuj pytanie z dzieł William Szekspir i odpowiedz na głos. Łatwa Ustna nagra Twoją wypowiedź, oceni strukturę i argumentację. Zacznij trening →