Epifora

Definicja

Epifora to powtórzenie tego samego słowa lub grupy słów na końcu kolejnych wersów, zdań, akapitów — przeciwieństwo anafory. „Wszystko mi twoje, wszystko nieskończone... twoje". Mniej popularna niż anafora, ale silniej rytmiczna — bo akcent pada na koniec frazy, gdzie naturalnie umieszczamy myśl główną. Epifora wzmacnia wyciągnięty na koniec wyraz — jak dzwon bijący po każdej frazie. Często używana w pieśniach religijnych („...Panie Boże nasz", „...na wieki wieków"), w litaniach, w poezji ludowej z refrenem. W poezji XX wieku (Tuwim, Leśmian) bywa narzędziem zamykania wiersza, pieczęci. Razem z anaforą tworzy figurę zwaną symploke (jeśli wystąpią obie naraz: ten sam początek + ten sam koniec).

Jak rozpoznać w tekście

• to samo słowo / fraza zamyka kolejne wersy lub zdania
• efekt „echa" — każdy wers brzmi z powtórzonym końcowym akcentem
• częsta w pieśniach religijnych, litaniach, modlitwach

Funkcje w tekście

• wzmacnia powtarzane słowo — pada na akcentowanym końcu frazy
• buduje rytm bliski refrenowi — efekt dzwonu, echa
• kondensuje przesłanie — każde zdanie wraca do tego samego pojęcia
• sygnalizuje liturgiczność — typowa dla psalmów, modlitw, pieśni religijnych

Przykłady z literatury

• „Bogarodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryja!"

  Bogurodzicaanonim (XIII–XIV w.)

  Powtórzenie „Maryja" w refrenie i wezwaniach — buduje liturgiczny rytm.

• „módl się za nami... módl się za nami..."

  Litaniatradycja chrześcijańska

  Klasyczna epifora liturgiczna — tworzy strukturę całej litanii.

• „...trwało lato, długo trwało lato"

  liryka XX w.powszechne

  Epifora w roli pieczęci — zamyka wers obrazem trwania, wzmacnia melancholię.

Po co to wiedzieć na maturze

Epifora rzadziej spotykana niż anafora, ale jeśli jest — łatwo o nią zapytać („wskaż figurę powtórzeniową na końcu wersu"). Maturzysta powinien rozróżniać anaforę (początek) od epifory (koniec) — to częsta pułapka w testach.

Powiązane środki

• Anafora
• Wyliczenie
• Gradacja