Tango: pytania jawne CKE
Sławomir Mrożek3 pytania
Z tej lektury CKE ułożyła 3 pytania jawnych na maturę ustną z polskiego. Ta sama lista obowiązuje w latach 2026, 2027 i 2028 — poniżej każde zagadnienie z brzmieniem polecenia i skrótem opracowania.
Ostatnia aktualizacja opracowań:
- 70Bunt przeciwko porządkowi społecznemuPytanie o bunt przeciw porządkowi społecznemu w „Tangu" Sławomira Mrożka (1964) — tragikomedii w konwencji dramatu absurdu, w której trzy pokolenia jednej rodziny reprezentują trzy różne fazy buntu. Teza kierunkująca: u Mrożka bunt przeciw porządkowi społecznemu nie jest nigdy jednorazowym aktem — jest FAZĄ W HISTORYCZNYM CIĄGU buntów, z których każdy znosi poprzedni, ale nie tworzy trwałego nowego porządku; ostatecznie w pustce po wszystkich buntach zwycięża nie nowa forma, lecz CZYSTA SIŁA. Trzy fazy: (1) BUNT AWANGARDY — Stomil i Eleonora (rodzice) w młodości zniszczyli mieszczańskie konwenanse („ślub w bieliźnie", artystyczne happeningi, wolna miłość); wygrali, ale stworzyli PUSTKĘ formalną, w której nie da się żyć; (2) BUNT KONSERWATYWNY — Artur (syn, student medycyny i filozofii) buntuje się PRZECIW BUNTOWI rodziców, chce przywrócić formy (ślub kościelny z kuzynką Alą, normy, hierarchię) — bunt paradoksalny, za porządkiem; (3) ANTYBUNT SIŁY — Edek, prymitywny lumpenproletariusz (kochanek Eleonory, później także Ali), zabija Artura uderzeniem w głowę i przejmuje władzę; jego „bunt" to nie ideologia, lecz siła. Scena finałowa — Edek tańczy tango z wujkiem Eugeniuszem, narzucając resztkom rodziny nowy, brutalny porządek. Argumenty z lektury + kontekst: Gombrowicz „Ferdydurke" (pokrewna dekonstrukcja buntu przez Formę) lub Mickiewicz „Dziady" cz. III (klasyczny romantyczny model buntu jako opozycja wobec Mrożkowskiej dekonstrukcji).Otwórz opracowanie
- 71Konflikt pokoleńPytanie o konflikt pokoleń w „Tangu" Sławomira Mrożka (1964). Teza kierunkująca: Mrożek buduje konflikt pokoleń ODWRÓCONY w stosunku do klasycznego wzorca europejskiej literatury (Fredro, Orzeszkowa, Gombrowicz) — u niego to RODZICE są radykalni, a DZIECI konserwatywne. Stomil i Eleonora reprezentują awangardę lat 20.–30., która burzyła mieszczańskie konwenanse; ich syn Artur chce odbudować tradycyjne formy (ślub, hierarchię, zasady). Dramat pokazuje, że odwrócenie to nie jest przypadkowe — wynika z wyczerpania awangardy i pustki, którą pozostawia po sobie zwycięska rewolucja formalna. Trzypokoleniowa struktura: (1) DZIADKOWIE (Eugeniusz, babcia Eugenia) — stare pokolenie, resztki formy, już zrezygnowane; (2) RODZICE (Stomil, Eleonora) — pokolenie awangardy, które wygrało rewolucję przeciw konwencji i żyje w pustce; (3) DZIECI (Artur, Ala) — pokolenie „konserwatywnej młodości", które buntuje się PRZECIW BUNTOWI rodziców. Plus postać pozapokoleniowa — Edek, lumpenproletariusz, który nie należy do żadnej formacji ideowej, lecz zwycięża siłą fizyczną w pustce po wszystkich ideowych konfliktach. Konflikt jest nie do rozwiązania (brak wspólnego języka, wartości, ciągłości), a próba restauracji tradycji przez Artura kończy się jego śmiercią i nowym porządkiem siły. Argumenty z lektury + kontekst: Orzeszkowa „Nad Niemnem" (klasyczny model konfliktu pokoleń — Witold vs Benedykt) lub Gombrowicz „Ferdydurke" (konflikt jako zderzenie Form pokoleniowych).Otwórz opracowanie
- 72Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie?Pytanie stawia fałszywą alternatywę: normy albo ograniczają, albo porządkują. Mrożek w „Tangu" (1964) pokazuje coś trzeciego — normy robią OBIE rzeczy jednocześnie, a ich zniesienie NIE daje wolności, lecz pustkę, którą wypełnia czysta siła. Świat Stomila i Eleonory (rodzice-awangarda, którzy „znieśli" wszystkie normy) jest nie bardziej wolny, tylko bezkształtny; świat Artura, który próbuje normy przywrócić, jest sztuczny, bez zakorzenienia. Zwycięzcą jest Edek — lumpenproletariusz POZA normami, bo normy właśnie są warunkiem ludzkiego porządku, a poza nim nie ma „wolności", tylko przemoc. Teza: normy NIE stoją naprzeciw wolności — normy ją WARUNKUJĄ. Zniesienie ich nie wyzwala człowieka, tylko wydaje go sile.Otwórz opracowanie
Opracowanie całej lektury
Streszczenie, bohaterowie, motywy, kontekst historyczny i cytaty z Tango są na stronie lektury.
Otwórz opracowaniePowiedz odpowiedź na głos
Na egzaminie liczy się to, jak mówisz, nie jak czytasz. Wylosuj pytanie z tej lektury, nagraj monolog i zobacz punktację według kryteriów matury 2027.
Zacznij trening