Ballady: pytania jawne CKE

Adam Mickiewicz1 pytanie

Z tej lektury CKE ułożyła 1 pytanie jawnych na maturę ustną z polskiego. Ta sama lista obowiązuje w latach 2026, 2027 i 2028 — poniżej każde zagadnienie z brzmieniem polecenia i skrótem opracowania.

Ostatnia aktualizacja opracowań: 21 kwietnia 2026

20Na czym polega ludowa sprawiedliwość?Sednem pytania jest uchwycenie, że w balladach Mickiewicza (tom „Ballady i romanse" 1822) „LUDOWA SPRAWIEDLIWOŚĆ" to SPECYFICZNY MODEL etyczno-poznawczy: kara za winę jest AUTOMATYCZNA, nieuchronna, wymierzana przez NATURĘ lub ZAŚWIATY (a nie przez sąd czy instytucję), PROPORCJONALNA do zbrodni, oparta na zasadzie „nie ma zbrodni bez kary". Najmocniejsza teza: ludowa sprawiedliwość jest u Mickiewicza MANIFESTEM etycznym przeciwko oświeceniowemu racjonalizmowi prawnemu — porządek moralny jest WPISANY W ŚWIAT (w jezioro, w lilie, w duchy), nie zależy od ludzkich instytucji, i działa BEZWZGLĘDNIE. Kluczowe programowe sformułowanie z ballady „Lilije": „Nie masz zbrodni bez kary" — to dewiza ludowej etyki. Dwa konkretne pokazy do monologu: (1) „Świtezianka" — kara za WIAROŁOMSTWO (strzelec łamie przysięgę wierności, rusałka karze go utonięciem w jeziorze; zasada: „Bo kto przysięgi nie dotrzyma, / Ach biada jemu, za życia biada!"); (2) „Lilije" — kara za ZBRODNIĘ UKRYTĄ (żona zabija męża i zakopuje, lilie rosnące na grobie demaskują zbrodnię, cerkiew się zapada, wszyscy giną; motto: „Zbrodnia to niesłychana, / Pani zabija pana"). W kontekście celuj w jeden utwór: Adam Mickiewicz „Dziady" cz. II (ta sama ludowa etyka w ramie obrzędu — „Kto nie doznał goryczy ni razu, / Ten nie dozna słodyczy w niebie") albo Juliusz Słowacki „Balladyna" (piorun z czystego nieba zabija Balladynę — ta sama logika natury wymierzającej karę).Otwórz opracowanie

Opracowanie całej lektury

Streszczenie, bohaterowie, motywy, kontekst historyczny i cytaty z Ballady są na stronie lektury.

Otwórz opracowanie

Powiedz odpowiedź na głos

Na egzaminie liczy się to, jak mówisz, nie jak czytasz. Wylosuj pytanie z tej lektury, nagraj monolog i zobacz punktację według kryteriów matury 2027.

Zacznij trening