Makbet: pytania jawne CKE
William Szekspir3 pytania
Z tej lektury CKE ułożyła 3 pytania jawnych na maturę ustną z polskiego. Ta sama lista obowiązuje w latach 2026, 2027 i 2028 — poniżej każde zagadnienie z brzmieniem polecenia i skrótem opracowania.
Ostatnia aktualizacja opracowań:
- 13Moralna odpowiedzialność za czynySednem pytania jest uchwycenie, że Makbet nie jest tragedią czarnego charakteru — to tragedia SZLACHETNEGO CZŁOWIEKA, który ŚWIADOMIE wybiera zło i przez to traci siebie. Szekspir pokazuje moralną odpowiedzialność w dwóch wymiarach: ZEWNĘTRZNYM (spirala zbrodni, kara polityczna, śmierć z rąk Makdufa) i WEWNĘTRZNYM (sumienie nie do zagłuszenia, utrata snu, duch Banka, szaleństwo Lady Makbet, finalna pustka życia). Najmocniejsza teza: Makbet demaskuje iluzję, że można popełnić zbrodnię i zachować integralność — wina KUMULUJE się, rodzi kolejne zbrodnie, niszczy psychikę sprawcy. Kluczowe sceny do monologu: przepowiednia czarownic (pokusa, nie przymus), monolog Makbeta przed zabójstwem Duncana („If it were done when 'tis done" — świadome ważenie konsekwencji), „Sleep no more!" (utrata snu jako kara sumienia), duch Banka na uczcie, scena lunatyczna Lady Makbet („Out, damned spot!"), monolog końcowy „Tomorrow, and tomorrow, and tomorrow" (pustka życia po przegranej). W kontekście celuj w jeden utwór: Dostojewski „Zbrodnia i kara" (Raskolnikow jako kontynuacja Makbeta, z dodanym odkupieniem chrześcijańskim) albo Andrzejewski „Popiół i diament" (polska powojenna ambiwalencja — zabójstwo uzasadnione ideologicznie, ale moralnie niejednoznaczne).Otwórz opracowanie
- 14Czy człowiek decyduje o własnym losie?Sednem pytania jest zrozumienie, że Szekspir daje na pytanie „czy człowiek decyduje o własnym losie" odpowiedź PARADOKSALNĄ: TAK, człowiek wybiera — ale wybór podejmuje w warunkach niepełnej wiedzy, pokus zewnętrznych i własnej ambicji. Najmocniejsza teza: Makbet demaskuje mechanizm SAMOSPRAWDZAJĄCEJ SIĘ PRZEPOWIEDNI (self-fulfilling prophecy) — Makbet wierząc w przepowiednię, SAM ją spełnia przez zbrodnię, której mógł nie popełnić. Alternatywę pokazuje BANKO: słyszy tę samą przepowiednię, nie działa — i jego potomkowie faktycznie zostają królami. Szekspir pisze po renesansie, dlatego daje człowiekowi więcej wolności niż antyczna moira — ale jednocześnie większą odpowiedzialność. Kluczowe sceny do monologu: spotkanie z czarownicami (akt I, scena 3 — identyczna przepowiednia, różne reakcje), monolog Makbeta o ambicji („I have no spur / To prick the sides of my intent, but only / Vaulting ambition" — akt I, scena 7), ironiczne przepowiednie („no man of woman born" — Makduf urodzony przez cesarskie cięcie; Birnam Wood nadchodzi na Dunsinane — armia zamaskowana gałęziami), kontrast z Banko (nie działa, przeżywa w potomstwie), finalne „Tomorrow, and tomorrow" (utrata sensu po spełnieniu przepowiedni). W kontekście celuj w jeden utwór: Sofokles „Król Edyp" (starożytny kontrast — los nadrzędny, człowiek bierny) albo Camus „Mit Syzyfa" (XX-wieczna odpowiedź: „Trzeba sobie wyobrażać Syzyfa szczęśliwym").Otwórz opracowanie
- 15Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy?Sednem pytania jest pokazanie, że Szekspir w Makbecie stawia diagnozę PSYCHOLOGICZNĄ i POLITYCZNĄ: sprawowanie władzy DEFORMUJE człowieka, szczególnie gdy władza jest zdobyta przez zbrodnię. Najmocniejsza teza: szlachetny rycerz Makbet staje się tyranem nie dlatego, że jest z natury zły, ale dlatego, że władza uruchamia MECHANIZM PSYCHOLOGICZNY — izolację, paranoję, uzależnienie od kolejnej zbrodni, utratę miary moralnej. Szekspir pokazuje PEŁNĄ TRAJEKTORIĘ: od szlachetnego rycerza („brave Macbeth") przez wahającego się mordercę („Will all great Neptune's ocean wash this blood clean?") do tyrana mordującego niewinne dzieci (rodzina Makdufa), aż po końcowy nihilizm („Tomorrow, and tomorrow, and tomorrow" — życie jako pustka). Szekspir antycypuje słynną diagnozę Lorda Actona („power tends to corrupt") o 300 lat. Kluczowy kontrast: MALKOLM w scenie z Makdufem (akt IV, scena 3) TESTUJE sam siebie — udaje gorszego niż Makbet, sprawdza własną odporność na pokusę władzy. Szekspir pokazuje, że świadomość niebezpieczeństwa władzy jest warunkiem nieulegania jej deformacji. W kontekście celuj w jeden utwór: George Orwell „Folwark zwierzęcy" (świnia Napoleon jako kanoniczna XX-wieczna parabola korupcji władzy rewolucyjnej) albo Mickiewicz „Dziady" cz. III (Nowosilcow, Senator, car jako polskie figury korumpującej władzy).Otwórz opracowanie
Opracowanie całej lektury
Streszczenie, bohaterowie, motywy, kontekst historyczny i cytaty z Makbet są na stronie lektury.
Otwórz opracowaniePowiedz odpowiedź na głos
Na egzaminie liczy się to, jak mówisz, nie jak czytasz. Wylosuj pytanie z tej lektury, nagraj monolog i zobacz punktację według kryteriów matury 2027.
Zacznij trening