Molier
Francuski komediopisarz klasycyzmu, autor „Skąpca" i „Świętoszka"
Biografia
Molier (właśc. Jean-Baptiste Poquelin) to najwybitniejszy francuski komediopisarz XVII wieku — obok Corneille'a i Racine'a klasyk francuskiego teatru klasycystycznego. Urodził się w Paryżu jako syn tapicera dworu królewskiego. W młodości porzucił rodzinny zawód i założył trupę teatralną Illustre Théâtre, która przez 13 lat objeżdżała francuską prowincję. W 1658 r. wrócił do Paryża pod opieką Ludwika XIV. Pisał komedie satyryczne, w których ośmieszał wady społeczne i typy psychologiczne: pochlebstwo („Mizantrop"), hipokryzję religijną („Świętoszek"), chciwość („Skąpiec"), pretensjonalność („Mieszczanin szlachcicem"), pseudo-naukowość („Chory z urojenia"). Sztuki Moliera wzbudzały skandale — „Świętoszek" został zakazany przez Kościół na pięć lat. Sam grał główne role w swoich komediach. Zmarł na scenie w trakcie czwartego przedstawienia „Chorego z urojenia" — nie został pochowany w poświęconej ziemi (aktorzy byli ekskomunikowani), aż interweniował król.
Cechy stylu i tematyka
- Komedia charakterów — bohater zdefiniowany przez jedną dominującą wadę
- Trzy jedności (czas, miejsce, akcja) — kanon klasycystyczny
- Satyra obyczajowa — hipokryzja, chciwość, pochlebstwo, pretensjonalność
- Wierszowane aleksandryny — 12-zgłoskowiec rytmiczny
- Komizm sytuacyjny — qui pro quo, przebieranki, fałszywe rozpoznania
- Morał racjonalistyczny — komedia uczy przez śmiech (ridendo castigat mores)
Najważniejsze dzieła
- Pocieszne wykwintnisie (1659)
- Świętoszek (1664)
- Don Juan (1665)
- Mizantrop (1666)
- Skąpiec (1668)
- Mieszczanin szlachcicem (1670)
- Chory z urojenia (1673)
Wpływ i znaczenie
Molier jest fundamentem komedii nowoczesnej — bez niego nie byłoby Beaumarchais'go, Wilde'a, Czechowa. Jego nazwa stała się synonimem komedii w języku francuskim („la langue de Molière" = język francuski). Sztuki są wystawiane od 350 lat bez przerwy — to rekord w teatrze europejskim.
Dlaczego ten autor jest ważny na maturze
Molier na maturze 2026 to dwa pytania jawne ze „Skąpca" (pyt. 24–25). Komisja oczekuje, że uczeń ROZUMIE Harpagona jako figurę chciwości — wadę, która niszczy rodzinę i samego bohatera. Najczęstsze tematy: chciwość i jej konsekwencje (pyt. 24 → Lalka, Wokulski, Faraon), groteska bohatera (pyt. 25 → Tango, Wesele), funkcja komedii (komedia uczy → Krasicki). „Skąpiec" — KONTEKST do pytań o pieniądze, władzę i komizm.
Motywy w twórczości tego autora
Pojęcia związane z dziełami autora
Lektury z kanonu matury 2026 (1)
Pytania jawne z dzieł tego autora (2)
Ćwicz z AI — wylosuj pytanie z dzieł Molier i odpowiedz na głos. Łatwa Ustna nagra Twoją wypowiedź, oceni strukturę i argumentację. Zacznij trening →